काठमाडौं । इरानमा जारी विरोध प्रदर्शनका बीच इरानी अधिकारीहरूले प्रदर्शनकारीहरूलाई कडा चेतावनीहरूको श्रृंखला जारी गरेका छन्।
यसैबीच, दुई अस्पतालमा काम गर्ने एक डाक्टर र एक स्वास्थ्यकर्मीले बीबीसीलाई बताएअनुसार उनीहरूको अस्पताल घाइतेहरूले भरिएको छ।
तेहरानको एउटा आँखा अस्पताल “संकटको अवस्थामा” रहेको एक डाक्टरले बताए। यसअघि इरानकै एक डाक्टरले टाइम म्यागजिनसँग तेहरानमा मात्र २१७ जनाको मृत्यु भएको बताएका थिए ।
यसैबीच, बीबीसीले अर्को अस्पतालका एक स्वास्थ्यकर्मीबाट एउटा सन्देश प्राप्त गर्यो, जसमा भनिएको थियो – बिरामीहरूको संख्या अत्यधिक छ र उनीहरूको उपचार गर्न पर्याप्त शल्यचिकित्सकहरू छैनन्।
शुक्रबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान ‘ठूलो समस्या’मा रहेको बताएका थिए।
“उनीहरूले गोली चलाउन सुरु नगरे राम्रो हुन्छ किनभने यदि तिनीहरूले त्यसो गरे भने, हामी पनि गोली चलाउन सुरु गर्नेछौं,” उनले चेतावनी दिए।
इरानले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्लाई लेखेको पत्रमा अमेरिकालाई दोषी ठहराउँदै प्रदर्शनलाई “हिंसात्मक र अस्थिर” कार्यको रूपमा वर्णन गरेको छ।
इरानले यी “प्रदर्शनहरू व्यापक तोडफोडका कार्यहरूमा परिणत भएको” बताएको छ। यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय नेताहरूले शान्तिपूर्ण विरोधको अधिकारको रक्षा गर्न अपील गरेका छन्।
दर्जनौं शहरहरूमा सरकार विरोधी प्रदर्शनहरू भड्किएका छन्। दुई मानव अधिकार समूहका अनुसार अहिलेसम्म कम्तीमा ५० प्रदर्शनकारीहरू मारिएका छन्।
धेरैजसो अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूलाई इरान भित्र रिपोर्ट गर्न अनुमति छैन।
यसबाहेक, बिहीबार साँझदेखि देशमा इन्टरनेट लगभग पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ, जसले गर्दा जानकारी सङ्कलन र प्रमाणित गर्न अत्यन्तै गाह्रो भएको छ।
शुक्रबार राति स्टारलिङ्क स्याटेलाइट इन्टरनेट मार्फत एक इरानी डाक्टरले बीबीसीलाई सम्पर्क गरे।
उनले भने – तेहरानको मुख्य आँखा अस्पताल फराबीको आपतकालीन सेवा गम्भीर दबाबमा थियो।
अत्यावश्यक बाहेकका भर्ना र शल्यक्रियाहरू स्थगित गरिएको रिपोर्ट गरिएको छ। आपतकालीन अवस्थाहरू सम्हाल्न थप कर्मचारीहरू बोलाइएको छ।
बीबीसीले दक्षिणपश्चिमी शहर शिराजको एक अस्पतालमा काम गर्ने एक चिकित्साकर्मीबाट भिडियो र अडियो सन्देशहरू पनि प्राप्त गरेको छ।
उनले भने – ठूलो संख्यामा घाइतेहरूलाई ल्याइँदैछ र अस्पतालमा सबै बिरामीहरूको उपचार गर्न पर्याप्त शल्यचिकित्सकहरू छैनन्।
घाइतेमध्ये धेरैको टाउको र आँखामा गोली लागेको उनीहरूको दाबी छ।
अमेरिकास्थित ह्युमन राइट्स एक्टिभिस्ट समाचार एजेन्सीका अनुसार डिसेम्बर २८, २०२५ मा विरोध प्रदर्शन सुरु भएदेखि कम्तीमा ५० प्रदर्शनकारी र १५ सुरक्षाकर्मी मारिएका छन्।
संस्थाले २,३११ भन्दा बढी व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गरिएको पनि बताएको छ।
नर्वेस्थित इरान मानव अधिकारले नौ बालबालिकासहित कम्तीमा ५१ प्रदर्शनकारी मारिएको बताएको छ।
बीबीसी फारसीले २६ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ, जसमध्ये पाँच जना बालबालिका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिवका प्रवक्ता स्टेफेन डुजारिकले जनधनको क्षतिप्रति संयुक्त राष्ट्रसंघ गहिरो चिन्तित रहेको बताए।
“विश्वको जुनसुकै ठाउँमा पनि मानिसहरूलाई शान्तिपूर्ण रूपमा विरोध गर्ने अधिकार छ, र सरकारहरूको यो अधिकारको रक्षा गर्ने र यसको सम्मान सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी छ,” उनले भने।
फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोन, बेलायती प्रधानमन्त्री सर केयर स्टारमर र जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मेर्ट्जले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै भने, “इरानी अधिकारीहरूको आफ्ना नागरिकहरूको सुरक्षा गर्ने र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र डर बिना शान्तिपूर्ण भेला हुन अनुमति दिने जिम्मेवारी छ।”
इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीले शुक्रबार एक टिभी सम्बोधनमा कडा अडान लिए।
उनले भने, “इस्लामिक गणतन्त्र लाखौं सम्मानित मानिसहरूको रगतले सत्तामा आएको हो र यसलाई अस्वीकार गर्नेहरूको अगाडि यो पछि हट्ने छैन।”
पछि, समर्थकहरूको भेलालाई सम्बोधन गर्दै (राज्य टिभीमा प्रसारित), खामेनीले इरानले “विनाशकारी तत्वहरूसँग व्यवहार गर्न हिचकिचाउने छैन” भनेर दोहोर्याए।
यसको विपरीत, इरानका अन्तिम राजाका छोरा रेजा पहलवीले शुक्रबारको विरोध प्रदर्शनलाई “गौरवशाली” भने र इरानीहरूलाई सप्ताहन्तमा बढी लक्षित प्रदर्शनहरू गर्न आग्रह गरे।
“हाम्रो लक्ष्य अब सडकमा निस्कनु मात्र होइन। लक्ष्य भनेको शहरका केन्द्रहरू कब्जा गर्ने र तिनीहरूलाई हाम्रो नियन्त्रणमा राख्ने तयारी गर्नु हो,” पहलवीले सामाजिक सञ्जालमा जारी गरिएको भिडियो सन्देशमा भने।
अमेरिकामा बस्ने रेजा पहलवीले आफू पनि देश फर्कने तयारीमा रहेको बताए।
इरानका लागि पूर्व बेलायती राजदूत सर साइमन ग्यासले बीबीसी रेडियो ४ को टुडे कार्यक्रममा शासन परिवर्तनको बारेमा छलफल गर्दै भने, “हामीले धेरै छिटो निष्कर्षमा पुग्नु हुँदैन।”
उनले भने – इरान भित्र संगठित प्रतिपक्षको अभावको अर्थ जनतासँग एकताबद्ध भएर वर्तमान शासनको विकल्पको रूपमा उभिन सक्ने नेता वा मञ्च छैन।
यद्यपि, उनले यो पनि थपे कि अहिलेका विरोध प्रदर्शनहरू पहिलेका आन्दोलनहरू भन्दा फरक छन्।
यी अन्तर्गत, “पहिले भन्दा धेरै फराकिलो वर्गका मानिसहरू सडकमा निस्किरहेका छन्”, र यो किनभने आम जनताका लागि “आर्थिक विनाशका कारण बाँच्न लगभग असम्भव भएको छ”।
संयुक्त राष्ट्रसंघमा इरानका राजदूतले सुरक्षा परिषद्लाई लेखेको पत्रमा अमेरिकाले “धम्की, उत्तेजना र जानाजानी अस्थिरता र हिंसाको उक्साहट मार्फत इरानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरिरहेको” आरोप लगाएका छन्।
शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा बोल्दै ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनले इरानको अवस्थालाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेको बताए।
“मलाई लाग्छ मानिसहरूले केही शहरहरूलाई यसरी कब्जा गरिरहेका छन् जुन केही हप्ता अघि कसैले कल्पना पनि गर्न सक्दैनथे,” उनले भने।
ट्रम्पले पहिलेका चेतावनीहरू दोहोर्याएर भने, “हामी उनीहरूलाई त्यहाँ कडा प्रहार गर्नेछौं जहाँ यसले सबैभन्दा बढी चोट पुर्याउँछ।”
उनले यो पनि भने – यसको अर्थ ‘भूमिमा सेना पठाउनु’ होइन।
बिहीबार, ट्रम्पले भने – यदि उनीहरूले “मानिसहरूलाई मार्न थाले” भने अमेरिकाले “धेरै कडा प्रतिक्रिया दिनेछ।”
पछि शुक्रबार, अमेरिकाले इरानका विदेशमन्त्रीलाई “भ्रमपूर्ण” भनेर वर्णन गर्यो।
यो प्रतिक्रिया इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीको बयानमा आएको हो, जसमा उनले इजरायल र अमेरिकालाई विरोध प्रदर्शन भड्काएको आरोप लगाएका थिए।
लेबनानको भ्रमणको क्रममा उनले यो भनाइ दिएका हुन्।
“यो कथन इरानी शासनको घरेलु समस्याबाट ध्यान हटाउने गलत प्रयास हो,” अमेरिकी विदेश विभागका प्रवक्ताले भने।
शनिबार बिहान, अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले ट्विटरमा पोस्ट गरे: “संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानका बहादुर जनतालाई समर्थन गर्दछ।”
इरानी राजनीतिक कार्यकर्ता तागी रहमानीले ‘टुडे प्रोग्राम’ लाई भने – उनी अमेरिकी समर्थनको बारेमा शंकास्पद छन्।
रहमानीले इरानमा १४ वर्ष जेलमा बिताएका छन् र उनकी श्रीमती, नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता नर्गेस मोहम्मदीलाई डिसेम्बरमा पुन: गिरफ्तार गरिएको थियो।
उनले भने, “हामी विश्वास गर्छौं कि विदेशी हस्तक्षेपले विपक्षीलाई परनिर्भर बनाउँछ। जब विपक्षी अर्को देशमा निर्भर हुन्छ, उसले त्यो सरकारको लागि राष्ट्रिय हितको त्याग गर्नुपर्छ। यो इरानी जनतालाई स्वीकार्य हुनेछैन।”
यसैबीच, शुक्रबार इरानको सुरक्षा र न्यायिक निकायहरूको अडान कडा देखियो।
यो इरानको शीर्ष सुरक्षा निकाय, सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले पहिले दिएको “कुनै उदारता छैन” भन्ने सन्देशको पुनरावृत्ति थियो।
इरानको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले प्रदर्शनकारीहरू विरुद्ध ‘निर्णायक र आवश्यक कानुनी कारबाही’ गरिने बताएको छ।
परिषद्ले उनीहरूलाई ‘सशस्त्र दंगाकारी’ र ‘शान्ति र सुरक्षामा खलल पुर्याउने’ भनेर वर्णन गरेको छ।
इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्सको गुप्तचर शाखाले “आतंकवादी कार्यहरू” भनेर वर्णन गरिएको कुरालाई सहने छैन भन्यो।
उनले भने – ‘शत्रुको योजना पूर्ण रूपमा विफल नभएसम्म’ उनका कार्यहरू जारी रहनेछन्।
