नयाँ दिल्ली । भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकरले सोमबार चाबहार बन्दरगाहले भारत र इरान बीचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउन र थप गहिरो बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेकोमा जोड दिए। जयशंकरले इरानी समकक्षी एच अमिर-अब्दुल्लाहियानसँगको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा चाबहार बन्दरगाह परियोजनाको लागि कनेक्टिभिटीको संयुक्त दृष्टिकोणमा भारतको प्रतिबद्धतालाई प्रकाश पारे।
‘विशेष गरी, हामीले कनेक्टिभिटीको संयुक्त भिजनसहितको संयुक्त परियोजना चाबहार बन्दरगाहको विकास र सञ्चालनमा भारतको संलग्नताको बारेमा छलफल गर्यौं,’ जयशंकरले क्षेत्रीय व्यापार र सहयोग अभिवृद्धिमा प्रमुख तत्वको रूपमा बन्दरगाहको रणनीतिक महत्त्वलाई जोड दिँदै भने।
जयशंकरले यस परियोजनामा भारतको प्रतिबद्धतालाई जोड दिए, र छलफल गरे। ‘आगामी वर्षहरूमा भारतको निरन्तर संलग्नताको लागि हामीले कसरी दृढ, दिगो र दीर्घकालीन रोडम्याप स्थापना गर्न सक्छौं। दुवै राष्ट्रहरूको लागि यस परियोजनाको महत्त्वलाई ध्यानमा राख्दै मैले यो आवश्यकतालाई जोड दिएँ। राजनीतिक नेतृत्वको प्रत्यक्ष निगरानीमा यसको प्रगति अनुगमन गर्न सकिन्छ।
तेहरानमा आफ्नो दुई दिने भ्रमणको क्रममा भएको छलफलमा विदेशमन्त्रीले भारत-इरान सम्बन्धमा क्षेत्रीय सम्पर्कको केन्द्रियतालाई जोड दिए। उनले मध्य एशिया, अफगानिस्तान र यूरेशियाका बजारहरूमा पहुँचका लागि इरानको अद्वितीय भौगोलिक स्थितिको उपयोग गर्न भारतको गहिरो चासो दोहोर्याए।
‘क्षेत्रीय जडान भारत इरान सम्बन्धको एक महत्वपूर्ण स्तम्भ भएको छ र आजको छलफलको एजेन्डामा स्वाभाविक रूपमा प्रमुख थियो। मैले मध्य एशिया, अफगानिस्तान र यूरेशियामा बजारहरू पहुँच गर्न इरानको अद्वितीय भौगोलिक स्थितिबाट लाभ उठाउन भारतको चासो दोहोर्याएँ,’ विदेशमन्त्रीले भन्यो। उनले थप सहज व्यापार मार्गहरू सहज बनाउन डिजाइन गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय उत्तर-दक्षिण यातायात कोरिडोर (आईएनएसटीसी) को सम्भावित पुनरुत्थानको बारेमा छलफल गरे।
‘हामीले अन्तर्राष्ट्रिय उत्तर दक्षिण यातायात कोरिडोरलाई ऊर्जावान बनाउने सम्भावनाहरूबारे छलफल गर्यौं। विशेष गरी, हामीले चाबहार बन्दरगाहको विकास र सञ्चालनमा भारतको संलग्नताबारे छलफल गर्यौं, कनेक्टिभिटीको संयुक्त दृष्टिकोणको साथ संयुक्त परियोजना,’ उनले भने।
‘मैले यस परियोजनामा भारतको प्रतिबद्धतामा जोड दिएँ र आगामी वर्षहरूमा भारतको निरन्तर संलग्नताको लागि हामी कसरी दृढ, दिगो, र दीर्घकालीन रोडम्याप स्थापना गर्न सक्छौं भनेर छलफल गरें,’ जयशंकरले पुष्टि गरे।
दुवै राष्ट्रका लागि आयोजनाको महत्वपूर्ण महत्वलाई स्वीकार गर्दै उहाँले राजनीतिक नेतृत्वको प्रत्यक्ष निगरानीमा आयोजनाको प्रगतिको नजिकबाट अनुगमन गर्नुपर्नेमा जोड दिए। ‘दुवै राष्ट्रका लागि यो परियोजनाको महत्त्वलाई ध्यानमा राख्दै, म राजनीतिक नेतृत्वको प्रत्यक्ष पर्यवेक्षणमा यसको प्रगतिको अनुगमन गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिन्छु,’ विदेशमन्त्रीले भने। बृहत् सन्दर्भमा, जयशंकरले द्विपक्षीय छलफलको व्यापक प्रकृतिप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।
‘यहाँ हामीले हाम्रो द्विपक्षीय संलग्नताका सबै पक्षहरूलाई व्यापक रूपमा समीक्षा गर्न र केही महत्वपूर्ण विश्वव्यापी र क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा विचार आदानप्रदान गर्न सक्षम भयौं,’ उनले दुई देशबीचको कूटनीतिक आदानप्रदानको गहिराइलाई प्रकाश पार्दै थपे। यो भ्रमणले ब्रिक्समा इरानको सदस्यता अनुमोदन गरेपछि जयशंकरको तेहरानको पहिलो भ्रमण हो, जुन भारतले दृढतापूर्वक समर्थन गरेको विकास हो।
एससीओ लगायत बहुपक्षीय फोरमहरूमा भएको सहकार्यले भारत र इरानबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धको बललाई झल्काउँछ। ‘म विश्वस्त छु कि आजको आदानप्रदानले हाम्रो द्विपक्षीय सहयोगलाई गति दिनेछ र महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय र विश्वव्यापी मुद्दाहरूमा एकअर्काको अडानहरू बारे हाम्रो समझलाई अझ बढावा दिनेछ,’ उनले भने।
भारत र इरान दुई पुराना मित्र हुन्, जसले सधैं एकअर्काको विकास र समृद्धिलाई आफ्नो योगदानको रूपमा हेरेका छन्। विदेश मन्त्रीले भने कि भारत-इरान साझेदारी र नियमित परामर्शको अस्थिर र अनिश्चित संसारमा विशेष महत्व छ जुन ‘हामी अहिले देख्छौं’।
सीआईएस देशहरूमा पुग्नको लागि अन्तर्राष्ट्रिय उत्तर-दक्षिण यातायात कोरिडोर (आईएनएसटीसी) अन्तर्गत चाबहार बन्दरगाहलाई ट्रान्जिट हब बनाउने भारतको दृष्टिकोण हो। गत वर्ष अगस्टमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले इरानका राष्ट्रपति सैय्यद इब्राहिम रायसीसँग वार्ता गरेका थिए र दुई नेताले चाबहार बन्दरगाहको कनेक्टिभिटी हबको पूर्ण सम्भावनालाई महसुस गर्ने सहित द्विपक्षीय सहयोगलाई अझ सुदृढ पार्ने आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्याए।
इरानमा अवस्थित चाबहार बन्दरगाह भारतको कनेक्टिभिटी पहलहरूको एक प्रमुख अंश हो, यसले भारत, इरान, अफगानिस्तान र मध्य एशिया बीचको व्यापारको लागि व्यवहारिक रुपमा र छोटो मार्ग प्रदान गर्ने भएकोले यसले ठूलो महत्त्व राख्छ।
