एजेन्सी = भारतको राजधानीमा भएको G20 शिखर सम्मेलन ऐतिहासिक सम्झौताको लागि सम्झिनेछ। यो सम्झौता भारत, युरोप र मध्यपूर्व अर्थात् खाडी मुलुकबीच भएको हो । यसलाई भारत, युरोप, मध्य पूर्व आर्थिक करिडोर सम्झौता भनिन्छ। यसलाई दुईवटा चिनियाँ परियोजनाको जवाफ मानिएको छ । यी हुन् बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) र चीन–पाकिस्तान इकोनोमिक करिडोर वा सीपीईसी। एक अर्थमा सीपीईसीलाई बीआरआईको हिस्सा मानिन्छ।
हाल ८ वटा देश यस आर्थिक करिडोरमा रहेका छन् । यो सम्झौतामा अनगिन्ती फाइदाहरू छन् र यसलाई 10 वर्षमा पूरा गर्ने लक्ष्य छ। अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले आर्थिक करिडोरको महत्व स्पष्ट पारेका छन् । भने- प्रधानमन्त्री मोदीले एक पृथ्वी, एक भविष्य र एक परिवारको सूत्र दिए, उहाँलाई धन्यवाद दिदै अन्य देशहरुले प्रसंशा गरेका छ्न ।
हाल,यो सम्झौतामा समावेश भएका देशहरु छन्
भारत, संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई), साउदी अरेबिया, युरोपियन युनियन (ईयू), इटाली, जर्मनी, फ्रान्स र अमेरिका। ह्वाइट हाउसका प्रवक्ताले भर्खरै यस सम्झौतातर्फ संकेत गर्दै भनेका थिए– चाँडै नै थप केही देश विशेष आर्थिक सम्झौताको हिस्सा बन्ने सम्भावना छ । यी मध्ये केही नामले तपाईंलाई अचम्म लाग्न सक्छ।
कुन देशको नेताले के भने ?
मोदी – भारत-युरोप-मध्य पूर्व आर्थिक करिडोरको सम्झौता धेरै महत्त्वपूर्ण छ। भारत सरकारले कनेक्टिभिटीलाई निकै महत्व दिएको छ । ग्लोबल साउथमा कनेक्टिभिटी ग्याप छ। हामी यसलाई पहिले घटाउन चाहन्छौं र विस्तारै यसलाई हटाउने प्रयास गर्छौं। आगामी पुस्ताले यसबाट लाभान्वित हुनेछन् ।
जो बिडेन अमेरिकी रास्ट्रपति –
यस पहलका लागि प्रधानमन्त्री मोदीलाई धन्यवाद। भारतले ठूलो काम गरेको छ । एक पृथ्वी, एक परिवार र एक भविष्य प्रधानमन्त्री मोदीले सुझाव दिएका थिए र यो G20 शिखर सम्मेलनको केन्द्रबिन्दु हो। यो विश्वलाई जोड्ने उत्कृष्ट पहल हो र भविष्यमा गेम चेन्जर साबित हुन गइरहेको छ। अमेरिकाले आफ्ना सहयोगीहरूको सहयोगमा यो सपना साकार गर्नेछ। हामी यसलाई 10 वर्षमा वास्तविकता साबित गर्नेछौं।
Ursula von der Leyen (युरोपियन संघ प्रमुख) – यो ऐतिहासिक छ। यसले रेल सञ्जाल पनि बनाउनेछ जुन ४०% छिटो हुनेछ। मोदीको यो दर्शन गजबको छ । यो छिटो, सफा र छोटो छ। पहिलो पटक दुई महादेश जोडिनेछ। साना र गरिब देशहरूले पनि लाभान्वित हुनेछन्।
यो समाचार kr_badiya@yahoo.com मेल बाट प्राप्त । लेखकको ब्याक्तिगत बिचार
! मानुएल म्याक्रोन (फ्रान्सका राष्ट्रपति) –
यो सबै भनिएको छ। म नयाँ दिल्लीमा वाचा गर्छु कि फ्रान्सले यसमा लगानी गर्नेछ र उत्कृष्ट प्रविधि पनि उपलब्ध गराउनेछ। यसले धेरै देशहरूमा विकासको नेतृत्व गर्नेछ किनभने नयाँ पूर्वाधार निर्माण हुनेछ।
यस सम्झौताको विशेष सुविधाहरू
तीन क्षेत्रमा परेका गरिब र मध्यम आय भएका मुलुकले सबैभन्दा बढी लाभान्वित हुनेछन् । अमेरिकाका उपराष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जोन फिनरनले सञ्चारमाध्यमलाई भने कि हामीले यसको नतिजाका लागि १० वर्ष कुर्नुपर्दैन। धेरै चाँडै तपाईंले ठूलो परिवर्तनहरू देख्नुहुनेछ।
युएसए टुडेको रिपोर्टका अनुसार यो शिखर सम्मेलन राष्ट्रपति बाइडेनका लागि निकै विशेष सावित भइरहेको छ । उहाँलाई चीनप्रति नरम मानिएको थियो, तर उहाँले बलियो जवाफ दिनुभयो र विश्वलाई बीआरआईको विकल्प दिनुभयो। यसमा भारतलगायत सबै शक्तिशाली देश अमेरिकाको साथमा छन् ।
अब मध्यपूर्व क्षेत्र रेलमार्फत मात्र नभई बन्दरगाहबाट पनि भारत र युरोपसँग प्रत्यक्ष जोडिनेछ । यसबाट सबैलाई फाइदा हुनेछ। साउदी अरबका क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान (एमबीएस) तेल अर्थतन्त्रलाई व्यापारमा आधारित बनाउन चाहन्छन्। उनीहरूलाई थाहा छ यसले उनीहरूको भिजन २०३० पूरा गर्नेछ।
अमेरिकाका डेपुटी एनएसए फिनर आफैले भनेका छन्– यो कति ठूलो सफलता हो यो चाँडै थाहा हुनेछ । यो सम्झौताको काम सुरु भएपछि मानिसहरूले यसको बारेमा थप बुझ्न सक्षम हुनेछन्। यसले पनि हरेक क्षेत्रमा तनाव कम हुनेछ।
पछिल्लो समय चीनले युएई र साउदी अरबमा आफ्नो प्रभाव बढाएर अमेरिका र भारतलाई कमजोर बनाउने प्रयास गरिरहेको छ । अब साउदी युवराजले फेरि अमेरिकाको पक्षमा सामेल हुने संकेत गरेका छन् । यो पनि महत्त्वपूर्ण छ किनभने कोरोना अवधिपछि चीनको अर्थतन्त्र दिनप्रतिदिन कमजोर हुँदै गइरहेको छ। पछिल्लो चार त्रैमासिकमा हरेक पटक यसको वृद्धिदर न्यून रहेको छ ।
आर्थिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा यो सम्झौतामा समावेश भएका हरेक देशले तीव्र गतिमा विकास गरिरहेका छन् । अब युरोपियन युनियन पनि यसको एक हिस्सा भएकोले तपाईले यो पनि ध्यानमा राख्नु पर्नेछ कि कम्तिमा २७ देश यस युनियनबाट मात्रै यो सम्झौतामा हुनेछन्।
भारतलाई के फाइदा हुन्छ ?
एक रिपोर्टका अनुसार चीनले पश्चिम एसियामा आफ्नो प्रभाव लगातार बढाउँदै गइरहेको छ । चीनको नेतृत्वमा साउदी अरेबिया र इरानबीच हालै भएको सम्झौताले अमेरिकासँगै भारतलाई पनि चकित बनाएको छ । यो सम्झौताबाट पश्चिम एसियामा भारतको हितमा पनि असर पर्न सक्छ ।
परियोजना अन्तर्गत खाडी र अरबबीचको रेलवे सञ्जाललाई समुद्री मार्गबाट दक्षिण एसियामा जोड्ने हो भने तेल र ग्यास छिटो र कम लागतमा भारत पुग्नेछ। यो कनेक्टिभिटीले खाडी देशहरूमा बसोबास गर्ने भारतका ८० लाख जनतालाई पनि फाइदा पुग्नेछ। दोस्रो महत्त्वपूर्ण कुरा यो हुनेछ कि यसले भारतलाई रेलवे क्षेत्रमा पूर्वाधार निर्माणकर्ताको रूपमा ब्रान्ड गर्नेछ।
पाकिस्तानका कारण भारतको पश्चिमी छिमेकीसँगको सम्पर्क प्रभावित भएको सरकारको भनाइ छ । जसका कारण उनीहरुसँगको सम्बन्ध सुधार्न धेरै ओभरल्याण्ड रुट बन्द भएका छन् । उदाहरणका लागि चाबहार (इरान), बन्दर-ए-अब्बास (इरान), दुक्म (ओमान), जेद्दा (साउदी अरब) र कुवेत शहर। अब यो सम्झौताले भारतको रेलवे परियोजनाहरूलाई यो चुनौती पार गर्न मद्दत गर्नेछ। भास्करन्युज
