काठमाडौँ : कोरोना महामारीविरुद्धको हाम्रो लडाईं कहिले सकिन्छ ? कसैले आँकलन गर्न सक्ने अवस्था छैन ।
कोरोनाले मानव जीवनसँगै, अर्थतन्त्र, शैक्षिक, पर्यटकीय, धार्मिक लगायत सबै गतिविधि ठप्प पारेको छ । हाम्रा अगाडि कोरोनासँगै जीवन चलायमान बनाउनुको विकल्प छैन । अहिले अर्थतन्त्र चलायमानका लागि व्यापार-व्यवसाय खुला गरिएकाे छ ।
अब शैक्षिक क्षेत्र पनि चलायमान बनाउनुपर्छ । विश्वविद्यालयका शैक्षिक गतिविधि त राेक्नै हुँदैन । कोरोनाबाट जोगिँदै शैक्षिक क्षेत्रलाई चलायमान बनाउने विकल्प के हुन सक्छ ? यो विषयमा तत्काल निर्णय गर्नुपर्छ ।
शैक्षिक शत्र खेर फाल्नु हुँदैन । एक वर्ष मात्र शैक्षिक सत्र ढिला हुँदा विद्यार्थीलाई त असर पर्छ नै विश्वविद्यालयसँगै सिंगो राष्ट्रलाई पनि घाटा हुन्छ । किनकी राज्यले पाउने दक्ष जनशक्ति पाउँन एक वर्ष ढिला हुन्छ । शैक्षिक तालिका बनाउन गाह्राे हुन्छ ।
त्यसकारण कोरोना महामारीबीच पनि शैक्षिक क्षेत्र खोल्न र शैक्षिक गतिविधि चलायमान बनाउन उत्तम विकल्प खोज्नुपर्छ । कोरोनाकै कारण पठनपाठन रोक्न हुँदैन ।
एसईईको विकल्प खोजिए जस्तै अरु तहको पनि विकल्प खोज्नुपर्छ । ताकी विद्यार्थीको पढाइसँगै उनीहरुको मनोविज्ञानमा पनि असर नपरोस् । कोरोनाकै कारण शैक्षिक सत्र पर सर्दै गयो भने भविष्यमा राज्यले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्छ ।
अहिले नयाँ नयाँ प्रविधिको पनि विकास भएको छ । कोरोनाकै कारण हामीले जुम प्रविधि र अनलाइन कक्षाको अवधारणा प्रयोग गर्याैं । प्रविधिमै फड्को मारेर विभिन्न विदेशका विश्वविद्यालयले विद्यार्थीलाई घरमै बसेर कक्षा लिने र घरमै बसेर परीक्षा दिने वातावरण मिलाएका छन् ।
हामीले पनि मिलाउनुपर्छ । याेजना बनाउनुपर्छ । प्रविधिको प्रयोग भएका विश्वविद्यालयमा विद्यार्थीको आर्कषण पनि बढेको पाइन्छ । त्यस्ता विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरुलाई कोरोनाले केही फरक पारेको देखिँदैन । किनकी उनीहरु प्रविधिको प्रयोगमार्फत शैक्षिक गतिविधिमा सामेल भएका हुन्छन् । घरबाटै विद्यार्थीलाई पठन-पाठनको व्यवस्था मिलाइएकाे हुन्छ ।
तर नेपालका विश्वविद्यालयहरूले आधुनिक प्रविधिको खासै प्रयाेग गरेकाे पाइँदैन । नेपालको जेठो विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्व विद्यालयले समेत प्रविधिको भरपुर प्रयोग गरेको पाइएको छैन ।
कोरोना अनि त्रिविको पठन पाठनका विषयमा अनेरास्ववियूका युवा नेता नरायण घर्ती भन्नुहुन्छ- ‘त्रिवि नेपालको जेठो ठूलो साधन स्रोत सम्पन्न विश्वविद्यालय हो, शैक्षिक सत्र व्यस्थापनमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय गम्भीर बन्नुपर्छ ।’
कोरोना संक्रमणकाललाई अध्यन अध्यापनका वैकल्पिक विधिहरुको प्रयोग र विकास गर्ने अवसरका रुपमा प्रयोग गर्न सक्नुपर्ने घर्तीको सुझाव छ । ‘यो विश्व विद्यालयको नेतृत्व तहको परीक्षाको घडी पनि हो, विद्यार्थीको भविष्यमाथि खेलवाड गर्न खोजे अनेरास्ववियू कडा रुपमा प्रस्तुत हुन्छ’ उहाँले भन्नुभयो ।
शैक्षिक क्षेत्र सुधारसँगै विभिन्न ४ बुँदे माग राखेर शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयलाई मागपत्र बुझाइएको पनि घर्तीले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार साे मागपत्रमा शिक्षण संस्थामा रहेका क्वारेन्टिन हटाउन र शैक्षिक सत्र खेर नजाने गरी पठनपाठनको योजना बनाई कक्षा सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाउन माग गरिएकाे छ ।
निजी विद्यालय र क्याम्पसहरूले अनलाइन कक्षाका नाममा चर्को शुल्क उठाएकाले कारबाही गर्न र कक्षा १२, क्याम्पस र विश्वविद्यालय तहका रोकिएका, नियमित तथा आंशिक परीक्षा सञ्चालनको ठोस मापदण्ड बनाइ क्रमशः तथा अन्तिम सेमेस्टरको परीक्षा यथाशीघ्र सञ्चालन गर्न पनि माग गरिएकाे छ ।
कोरोना भन्दा अघि पनि महामारी आएका थिए र कोरोना सकिएपछि अन्य महामारी पनि नआउलान् भन्न सकिँदैन । त्यति बेला पनि यसैगरी विश्वविद्यालय बन्द गर्ने ? यसो गर्नुहुँदैन बरु महामारी धान्न सक्ने गरी प्रविधिको उच्चतम व्यवस्था गर्नुपर्छ । विश्वविद्यालय तहमा यो लागू गर्न समस्या पनि हुँदैन ।
काेराेना महामारीबीच पनि भर्चुअल, भाैतिक दूरी वा अन्य विकल्पकाे प्रयाेग गरेर गतिविधि सुरू गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे । ‘काेराेनाका कारण अलपत्र परेका गरिब विद्यार्थीलाई जीविकोपार्जन र कोठा भाडाको सन्दर्भमा तत्काल राहत प्याकेज घोषणा गर्न समेत माग गरेका छाैं’- घर्तीले भन्नुभयाे ।
असाेज २ गते ४ बुँदे मागपत्र बुझाउँदै १३ विद्यार्थी संगठनले ७ दिन भित्र माग पूरा गर्न मन्त्री पाेखरेललाई अनुराेध गरिसकेका छन् । ‘त्रिविका अगाडि अहिले अवसर नै अवसर छ यसको सदुपयोग गर्नुपर्छ, प्रविधिकै प्रयोग गरेर शैक्षिक गतिविधि अगाडि बढाउनुपर्छ’- धेरै विद्यार्थीकाे साझा माग हाे ।
पछिल्लो समय विद्यार्थी संगठनको दबाब र लामो प्रयासमा केही क्याम्पसमा अनलाईन माध्यमबाट पठन पाठन पनि सुरू भएको पाइएको छ । व्यवस्थापक संकायको शंकर देव क्याम्पसमा अनेरास्ववियूको पहलमा केही दिन देखि निरन्तर स्नाकोतरका कक्षाहरु सञ्चालन त भएका छन् ।
तर परिक्षाको मिति भने त्रिविले निकालेको छैन् । रोकिएका परीक्षा कहिले सञ्चालन गर्ने टुंगो लागेको छैन । त्रिविले दशैअघि परीक्षा गर्न नसकिने समेत बताइसकेकाे छ ।
अनेरास्ववियूका नेता गिरीस ढगुन्नाले चाँडाे भन्दा चाँडाे शैक्षिक गतिविधि थाल्नुपर्ने बताउनुभयाे । ‘अब त्रिविले ढिला गर्ने बेला छैन चाँडो भन्दा चाँडाे भविष्यमा समेत दिगो हुने गरी आफ्नो शैक्षिक नीति तयार पारेर सम्पूर्ण विद्यार्थीलाई आशा दिलाउन सक्नुपर्छ’ – उहाँले भन्नुभयाे ।
एक बर्षअघि सम्म त्रिविमा खुल्ला शिक्षाको नीति रहेकाे बताउँदै उहाँले भन्नुभयाे – ‘राजनितिक शास्त्र र मेनेज्मेटको खुल्ना नितिबाट परिक्षा लिईन्थ्यो, तर अब त्यो पनि रहेन ।’
नेविसंघका नेता सुरज विष्टले पनि तत्काल शैक्षिक गतिविधि अघि बढाउने याेजना बनाएर काम गर्न सुझाव दिनुभयाे । शैक्षिक सत्र पर धकेलिँदा सबैलाई असर पर्ने उहाँकाे भनाइ छ । sunrisekhabar
