काठमाडौं । अन्तरिक्ष फर्म क्यापेला स्पेस द्वारा प्रदान गरिएको नयाँ सिंथेटिक एपर्चर रडार ९क्ब्च्० आधारित उपग्रह इमेजरीको सेटले चीन(भुटान सीमा नजिकै नयाँ चिनियाँ बस्तीहरूमा ताजा अन्तरदृष्टि प्रदान गरेको देखिन्छ । यस वर्षको सुरुमा, प्राइमरी स्याटेलाइट तस्बिरहरूले भुटानको सीमा नजिक नयाँ चिनियाँ गाउँहरू निर्माण गर्न सुझाव दिएका थिए । यद्यपि, उपलब्ध इमेजरीको कम रिजोल्युसनका कारण यी संरचनाहरूको प्रकृति, उपयोगिता र स्थिति अज्ञात रहेको देखिएको छ । वाशिंगटन(आधारित स्याटेलाइट इमेजरी विशेषज्ञ, क्रिस बिगर्सले नयाँ संग्रहको विश्लेषणले नयाँ गाउँहरूमा संरचनाहरूको ठूलो भाग दुई तले भवनहरू रहेको सुझाव दिन्छ।
नोभेम्बर १९ को सङ्कलनहरू मध्ये एक साइबुरु क्षेत्रमा कम्तिमा ३९ तले दुई संरचनाहरू देखाइएको थियो, जसमध्ये २७ पूरा भएको देखिन्छ। पूर्वीय क्लस्टरमा १५ वटा सबै निर्माण सम्पन्न देखिए पनि मध्य क्लस्टरमा ५ मध्ये ३ र पश्चिम क्लस्टरमा १९ मध्ये ९ निर्माणाधीन रहेको देखिन्छ ।
कैताङ्शा क्षेत्रको भोलिपल्टबाटै क्यापेला एसएआर संग्रहको अर्को सेटले कम्तिमा ८४ वटा संरचनाहरू देखाएको छ। तीमध्ये ४५ वटा सम्पन्न भइसकेका छन् भने बाँकी ३९ वटाको काम बाँकी छ ।
क्यापेला स्पेस द्वारा नोभेम्बर १९ मा सङ्कलन गरिएको एसएआर डाटामा आधारित, क्युलेको नजिकैको क्षेत्रबाट प्रशोधित इमेजरीले ४ क्लस्टरहरूमा फैलिएको ८० ढाँचाहरूको सङ्कलन पनि पहिचान गर्यो । ५८ वटा संरचना निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगेपनि ९ वटा निर्माण कार्य जारी रहेको छ । थप रूपमा, आगामी चिनियाँ गाउँको पूर्वी क्लस्टरमा १५ फाउन्डेसनहरू पहिचान गरियो।
“२०२० को लद्दाख संकटको समयमा निर्णयकर्ताहरू सन्तुलनमा नसक्दा चीनले विवादित भुटानी क्षेत्रमा सीमावर्ती गाउँहरू निर्माण गर्ने प्रयासलाई तीव्र पारेको छ र सम्भवतः भाग्यमा सहयोग गरेको छ”, बिगर्सले जेन्स इन्टेलिजेन्स रिभ्युमा प्रकाशित आफ्नो विश्लेषणमा अवलोकन गरे।
पाङ्दा गाउँ नजिक चिनियाँ विस्तार जारी छ
भुटान र चीनबीचको विवादित भूभागमा पहिलो पटक स्थापित दोहोरो प्रयोगको गाउँ पाङ्दा गत वर्ष स्याटेलाइट तस्बिरमा देखिएको थियो । तस्बिरहरूले चीनले भुटानको सीमा नजिकै एउटा नयाँ गाउँ मात्र बनाएको थिएन, तर भण्डारण भण्डारण बङ्करहरू जस्ता सहायक सैन्य संरचनाहरू पनि थप्न जारी राखेको देखाइएको छ ।
ओपन सोर्स स्याटेलाइट म्यापिङ प्लेटफर्ममा हालै उपलब्ध गराइएका उच्च रिजोल्युसन अप्टिकल छविहरूले चीनले पाङ्दा गाउँको उत्तरी तर्फ थप ३८ वटा संरचनाको क्लस्टर थपेको देखाएको छ। नयाँ बस्तीको निर्माण कार्य नोभेम्बर २०२० र नोभेम्बर २०२१ बीचमा सम्पन्न भयो।
पाङ्डा गाउँबाट थप दक्षिणमा, कम्तिमा ६ वटा जगहरू भएका संरचनाहरूको अर्को समूहको लागि आधारशिला राखिएको देखिन्छ, जहाँ संरचनाहरू भविष्यमा आउने सम्भावना छ।
गत वर्षको स्याटेलाइट तस्विरमा पहिलो पटक देखिएको पाङ्दा गाउँको उत्तर(पश्चिमी भागमा रहेको बंकर भण्डारणसहितको ब्याकअप सैन्य सुविधाले हालै ठूलो विस्तार गरेको छ। यस वर्षको नोभेम्बरदेखि अप्टिकल इमेजरीमा नयाँ आश्रयहरू र क्यामोफ्लाज गरिएका वस्तुहरूका साथ थप ठाउँहरू देखिन्छन्। चिनियाँ क्षेत्र भित्र पर्ने नजिकैको सुविधामा दर्जनौं सैन्य सवारी साधन र पृथ्वी सार्ने मेसिनहरू पनि देख्न सकिन्छ।
यस वर्षको सुरुमा भुटान र चीनले “भुटान(चीन सीमा वार्ताको गति बढाउनका लागि तीन(चरण रोडम्याप” नामक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरे। “हामीले आज भुटान र चीनबीच भएको समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको याद गरेका छौं। भुटान र चीनले सन् १९८४ देखि सीमा वार्ता गर्दै आएका छन् भनी तपाईलाई थाहा छ। भारतले पनि चीनसँग सीमा वार्ता गर्दै आएको छ,’ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अरिन्दम बागचीले अक्टोबर १५ मा नयाँ दिल्लीमा पत्रकारहरूलाई भने।
