बेइजिङ । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अराजक र जटिल विश्वव्यापी राजनीतिक चालका बीच चलिरहेको हमास-इजरायल युद्धको अन्त्य गर्न संघर्ष गरिरहेको बेला सम्पूर्ण द्वन्द्वमा चीनको भूमिका गहिरिएसँगै स्पष्ट हुँदै गइरहेको छ। चीनको अडान अस्पष्ट रहेको छ, केही उदीयमान प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि बेइजिङले भूराजनीतिक कारणले गाजा द्वन्द्व जारी राख्न चाहन्छ।
चीनले संयुक्त राष्ट्र संघमा हमास-इजरायल द्वन्द्वको अन्त्य गर्ने योजनामा काम गर्ने प्रस्तावमा गाजा द्वन्द्वमा भइरहेको कारबाहीको प्रस्तावमा भिटो प्रयोग गर्यो। ‘चीनले शान्त र डि-एस्केलेसनको लागि आह्वान गरेर कूटनीतिक भूमिका खेल्न खोजिरहेको छ र – एकै समयमा – प्यालेस्टाइनलाई बलियो समर्थन देखाइरहेको छ,’ लन्डनस्थित चाथम हाउसका मध्य पूर्व विशेषज्ञ सनम वकिलले भने।
बेइजिङले ‘दुई राज्य समाधान’ प्रस्ताव गरेर संवेदनशील विषयमा भावना भड्काउने प्रयास गरेको देखिन्छ, यसले मेलमिलापको प्रयासलाई थप हानि पुर्याएको छ।
‘जब मानिसहरूको हत्या भइरहेको छ, सडकमा मारिएको छ, यो दुई-राज्य समाधानको लागि आह्वान गर्ने समय होइन,’ बेइजिङस्थित इजरायली दूतावासका वरिष्ठ अधिकारी युवल वाक्सले भने। चीनले इजरायलको आलोचना गरेको छ तर उसले हमासप्रति नरमपन देखाएको छ।
अहिलेको मानवीय द्वन्द्व चीनको आर्थिक हितका लागि हानिकारक भए पनि बेइजिङको भनाइ र कार्य यसप्रति उदासीन देखिन्छ। चीनका विज्ञ गोर्डन जी चाङले विश्व व्यवस्था परिवर्तन गर्न खोज्दा चीनले हमासको आक्रमणलाई सघाएको बताए।
‘सी जिनपिङले मध्यपूर्वमा शान्तिको प्रवर्द्धन गरिरहेका छैनन्, युद्धलाई निरन्तरता दिइरहेको छ,’ चांगले भने,’हालैका वर्षहरूमा चीनका कार्यहरूले चीनले मध्य पूर्वमा युद्धलाई धकेलिरहेको मात्र होइन, यसलाई असर पुर्याउने काम गरिरहेको छ।
बेइजिङले मध्यपूर्वमा आफ्नो प्रभाव बढाउने प्रयास गरिरहेको छ, किनभने चीनलाई यस क्षेत्रमा योग्य मध्यस्थकर्ता मानिएको छैन।
अबु धाबीको जायेद युनिभर्सिटीका एसोसिएट प्रोफेसर जोनाथन फुल्टनले भने, ‘चीन यस मुद्दामा गम्भीर अभिनेता होइन। क्षेत्र वरपरका मानिसहरूसँग कुरा गर्दै, कसैले पनि चीनले समाधानमा योगदान पुर्याउने अपेक्षा गर्दैनन्। सिनो-इजरायल ग्लोबल नेटवर्क एण्ड एकेडेमिक लिडरसिप (सिग्नल) समूहका अनुसन्धान निर्देशक डेल अलुफले भने, “चिनियाँ मिडियाले मध्यपूर्वमा अमेरिकी संलग्नताको आलोचनात्मक कभरेजले बेइजिङले राजनीतिक पूँजीलाई अमेरिकाबाट टाढा लैजाने प्रयास गरेको संकेत गर्छ।’
गाजा युद्धको क्रममा, हमासले उन्नत चिनियाँ हतियारहरू प्रयोग गरिरहेको छ, जसले इजरायलका साथै हमासलाई समर्थन गर्नेहरूलाई पनि त्रसित बनाएको छ। गाजाबाट बरामद गरिएका आधुनिक चिनियाँ हतियारहरूमा राइफलहरू र एम ३६० कैलिबर मेशिन गन, सुन्ने उपकरणहरू र सामरिक सैन्य रेडियो, र परिष्कृत विस्फोटकहरू, र अन्यका लागि कारतूसहरूका लागि टेलिस्कोपिक दृश्यहरू समावेश छन्।
