वासिङ्टन डीसी। आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा अमेरिका र इरानबीच एउटा महत्वपूर्ण सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने तयारी भइरहँदा अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सीहरूको एउटा गोप्य मूल्यांकन प्रतिवेदन बाहिरिएको छ।
सिएनएनले गुप्तचर स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएअनुसार हालैका क्षेत्रीय युद्ध र तनावपछि इरानले रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिने ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ जलमार्गलाई आफ्नो इच्छा अनुकूल जुनसुकै बेला पूर्ण रूपमा बन्द गर्न सक्ने अभूतपूर्व क्षमता हासिल गरिसकेको छ।
आगामी शुक्रबार दुई देशबीच औपचारिक सम्झौतामा हस्ताक्षर हुन लागेको भए तापनि इरानले यो जलमार्ग प्रयोग गरेर विश्व अर्थतन्त्रलाई गम्भीर नोक्सान पुर्याउन सक्ने र उसको प्रतिगमनकारी कार्य पुनः सुरु हुन सक्ने चिन्ता गुप्तचर प्रतिवेदनले औंल्याएको छ।
पछिल्लो समयमा वासिङ्टनको कडा प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा उदाएको इरानले खाडी मुलुकहरूको ऊर्जा पूर्वाधारमा भएका आक्रमणहरूबाट रणनीतिक फाइदा उठाउन सिकेको अमेरिकी अधिकारीहरूको निष्कर्ष छ। यसअघि भएका प्रति-आक्रमणका शृङ्खलामा इरानले आफ्ना छिमेकी देशहरूमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारहरूलाई समेत निशाना बनाएको थियो।
गुप्तचर मूल्याङ्कनसँग परिचित स्रोतहरूका अनुसार इरानले हाल होर्मुज जलमार्गमाथि वास्तविक र पूर्ण नियन्त्रण कायम गरिसकेको छ, जसलाई अमेरिकी रक्षा विज्ञहरूले इरानका लागि कुनै पनि आणविक हतियारभन्दा बढी शक्तिशाली र अचूक हतियारको संज्ञा दिएका छन्।
यही कारणले गर्दा युद्ध अन्त्य गरी होर्मुज जलमार्गलाई पूर्ण रूपमा पुनः खुला गराउन र त्यसबाट इरानले लिन सक्ने निरन्तरको लाभलाई सन्तुलनमा राख्न अमेरिकाले इरानसँग अत्यन्तै गहन र जटिल वार्ता गर्नु परेको स्वीकार गरेको छ।
यसैबीच, अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे. डी. भान्सले स्विट्जरल्यान्डमा शुक्रबार हुने भनिएको इरान सम्झौताका मुख्य सर्तहरूबारे केही महत्त्वपूर्ण खुलासा गरेका छन्।
उपराष्ट्रपति भान्सका अनुसार यो सम्झौताको मूल मर्म नै इरानलाई आणविक हतियार निर्माण गर्नबाट रोक्नु र विश्वकै व्यस्त व्यापारिक मार्ग मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई सधैँ खुला राख्नु हो।
इरानले यी सर्तहरू अक्षरशः पालना गरेमा उसले धेरै आर्थिक तथा कूटनीतिक फाइदाहरू प्राप्त गर्ने तर सर्तहरू उल्लंघन गरेमा कुनै पनि सुविधा नपाउने चेतावनी समेत भान्सले दिएका छन्।
तर, सम्झौताको भित्री सामग्री र यसले निम्त्याउन सक्ने अन्य सम्भावित जोखिमहरूका कारण स्ट्रेट अफ होर्मुज भएर आवतजावत गर्ने विश्वका ढुवानी उद्योगका अधिकारीहरू र जहाजको आवागमन नियमन गर्ने विज्ञहरू भने अझै पूर्ण रूपमा विश्वस्त हुन नसकेको सिएनएनले उल्लेख गरेको छ।
यसै सन्दर्भमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार ह्वाइट हाउसबाट बोल्दै इरानसँग हुन लागेको ऐतिहासिक सम्झौताको पूर्ण ढाँचा आगामी एक-दुई दिनभित्रै सार्वजनिक गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
राष्ट्रपति ट्रम्पले गत आइतबार नै यस सम्झौतामा इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट हस्ताक्षर गरिसकेकाे बताइए पनि यसको पूर्ण पाठ र विस्तृत सर्तहरू भने अहिलेसम्म आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन।
शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा हुने औपचारिक हस्ताक्षर र ट्रम्प प्रशासनले सार्वजनिक गर्ने दस्ताबेजले नै मध्यपूर्वको सुरक्षा रणनीति र विश्व ऊर्जा बजारको भविष्य कता जान्छ भन्ने कुराको निर्धारण गर्ने कूटनीतिक विश्लेषकहरूले अनुमान गरेका छन्।
