अमेरिका र इजरायलमा मतभेद

वासिङ्टन/जेरुसेलम । इरान र कतारको सीमामा बाँडिएको विश्वकै ठूलो प्राकृतिक ग्यास क्षेत्र ‘साउथ पार्स’ मा भएको भीषण हमलापछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो परिचित शैलीमा निकै कडा चेतावनी जारी गरेका छन्।

इजरायलले इरानको ‘साउथ पार्स’ (जसलाई कतारले ‘नर्थ डोम’ भन्छ) मा हमला गरेपछि इरानले जवाफमा कतारमा रहेको ऊर्जा केन्द्रमा आक्रमण गरेको थियो। यस घटनाले विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा भारी वृद्धि गराएपछि ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत आफ्नो असन्तुष्टि र इरानलाई चेतावनी दिएका हुन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इजरायलको “यस विशेष हमलाका बारेमा अमेरिकालाई केही थाहा नभएको” दाबी गरेका छन्। उनले लेखेका छन्, “इजरायलले मध्यपूर्वमा भइरहेका घटनाको रिसमा एउटा ठूलो ग्यास क्षेत्रमा घातक हमला गर्‍यो।”

तर, ट्रम्पको यो दाबी इजरायली अखबारहरूको रिपोर्टसँग बाझिएको छ। इजरायलको मध्यमार्गी अखबार येदिओथ अहरोनोथका अनुसार यो हमलाका बारेमा अमेरिकासँग पहिल्यै छलफल गरिएको थियो र प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहू र राष्ट्रपति ट्रम्पबीच सहमति बनेको थियो। त्यस्तै, दक्षिणपन्थी अखबार इजरायल हायोमले त ट्रम्पले गत साता नै खाडीका तीन देशका नेताहरूसँग यो हमलाका बारेमा छलफल गरेको दाबी गरेको छ।

बिहीबार साँझ आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री नेतान्याहू भने ट्रम्पको भनाइलाई नै समर्थन गर्दै देखिए। उनले यो हमला इजरायलले “एक्लै गरेको” र ट्रम्पले भविष्यमा यस्ता हमला नगर्न आग्रह गरेपछि आफूहरू रोकिएको बताए। उनले भने, “के कसैलाई लाग्छ कि राष्ट्रपति ट्रम्पलाई कसैले के गर्ने भनेर सिकाउन सक्छ? उहाँ नेता हो र म उहाँको सहयोगी हुँ।”

तर, इजरायली सैन्य अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरूको लक्ष्य इरानी शासनलाई कमजोर बनाउनु र जनतामा विद्रोह निम्त्याउनु हो। येदिओथ अहरोनोथ सँग कुरा गर्दै एक अधिकारीले भने, “आम नागरिकलाई हुने ग्यास आपूर्ति बन्द गरिँदै छ, जसले विद्रोहको सम्भावना बढाउनेछ।”

ट्रम्पले आफ्नो पोस्टमा सबै अक्षर ‘क्यापिटल’ (ठूला) बनाएर लेख्दै कतारमाथि फेरि हमला भए भयानक परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले लेखेका छन्, “इजरायलले अब यो महत्त्वपूर्ण साउथ पार्स क्षेत्रमा कुनै हमला गर्ने छैन, जबसम्म इरानले मूर्खतापूर्ण ढङ्गले कतारमाथि हमला गर्ने बचकाना निर्णय गर्दैन।”

उनले थप चेतावनी दिएका छन्, “यदि इरानले फेरि कतारको एलएनजी केन्द्रमा हमला गरेमा, अमेरिकाले इजरायलको मद्दत वा सहमति बिना नै साउथ पार्स ग्यास क्षेत्रलाई यस्तो शक्तिका साथ उडाइदिनेछ, जुन इरानले यसअघि कहिल्यै देखेको वा अनुभव गरेको हुनेछैन।”

विज्ञहरूका अनुसार अमेरिका र इजरायलबीच युद्धका लक्ष्यहरूलाई लिएर मतभेद बढ्दै गएको देखिन्छ। अमेरिकाले इरानको मिसाइल र ड्रोन क्षमता नष्ट गर्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको छ भने इजरायल इरानको शासन नै परिवर्तन गर्न चाहन्छ। मध्यपूर्वका लागि पूर्व अमेरिकी विशेष दूत डेभिड सैटफिल्डका अनुसार ट्रम्प यो युद्धलाई चाँडो र सम्मानजनक रूपमा टुङ्ग्याउन चाहन्छन्, जबकि नेतान्याहू इरानलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पार्न चाहन्छन्।

होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा र ऊर्जाको मूल्य बढ्दा ट्रम्प बेचैन देखिएका छन्। यो युद्धले नेतान्याहूको सत्ता जोगाउन मद्दत पुर्‍याए पनि नोभेम्बरमा हुने चुनावमा ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई भने महँगो पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।