सिरहा सम्बादाता –
आँखा उपचारमा ख्यातिप्राप्त स्वास्थ्य संस्था नेपाल नेत्र ज्योति संघ अन्तर्गत लहानमा संचालित सगरमाथा चौधरी आँखा अस्पताल (लहान आँखा अस्पताल) विगत केही वर्षयता विवादको घेरामा फसिरहेको छ। आँखा उपचारका कारण अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै नाम कमाएको यो अस्पताल अहिले व्यवस्थापन कमजोरी, भ्रष्टाचार र पारदर्शिताको अभावका कारण आलोचित बन्दै गएको छ।
ख्यातिको इतिहास
चार दशक बढी स्थापना कालदेखि नै लहान आँखा अस्पतालले मोतिबिन्दु, लगायत जटिल आँखा रोगको उपचारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएको छ। भारत–नेपाल सीमाक्षेत्रका हजारौँ बिरामीले पनि सहज उपचार यहीँबाट पाउँदै आएका छन्। सस्तो शुल्क, दक्ष चिकित्सक र अत्याधुनिक शल्यक्रिया सुविधाकै कारण यो अस्पताल मधेशको मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालकै भरपर्दो आँखा उपचार केन्द्रको रूपमा स्थापित भएको हो।
राम्रा पक्ष
• विशेषज्ञ डाक्टर र दक्ष स्वास्थ्यकर्मीको उपलब्धता।
• ग्रामीण तथा विपन्न वर्गका लागि सहज उपचार सुविधा।
• समय–समयमा निःशुल्क शिविर र सचेतनामुलक कार्यक्रम।
• गुणस्तरीय शल्यक्रिया सेवा, आधुनिक उपकरण।
यी कारणले अस्पतालले लामो समय बिरामी र स्थानीयको विश्वास जितेको थियो।
बढ्दो विवाद
तर पछिल्लो समय भ्रष्टाचार, आन्तरिक राजनीति र व्यवस्थापनको कमजोरी, अपरिपक्क अस्पतालको प्रसाशनले संस्थाको छवि धमिल्याएको छ। स्थानीयवासीका अनुसार ठेक्का प्रक्रिया, औषधि खरिद तथा स्रोत परिचालनमा पारदर्शिता छैन। कतिपय बिरामीले लामो प्रतीक्षा समय, असमान शुल्क र कर्मचारीको अमिल्दो व्यवहारबारे खुलेर असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।
यस्तो अवस्था आउनुमा नियामक निकायहरूको उदासीनता पनि ठूलो कारण रहेको बताइन्छ। निगरानी नहुँदा अस्पतालभित्र अनियमितता मौलाएको छ।
सुधारको माग
विशेषज्ञहरू भन्छन् – “लहान आँखा अस्पताल जस्तो संस्था विवादले ढाकिँदै गयो भने देशकै आँखा उपचार क्षेत्रमा ठूलो धक्का लाग्छ।” त्यसैले तत्काल पारदर्शिता, व्यवस्थापन सुधार, स्रोतको उचित उपयोग र सेवाग्राहीमैत्री नीति आवश्यक भएको उनीहरूको निष्कर्ष छ।
______________
यसरी हेर्दा, लहान आँखा अस्पताल अझै पनि आँखा उपचारका लागि महत्त्वपूर्ण आधार हो। तर विश्वास गुम्न नदिन व्यवस्थापनले सुधारको पहल नगरेसम्म यसको ख्याति मात्र होइन, अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्ने चेतावनी विशेषज्ञहरूले दिएका छन्।
