वासिङ्टन । लामो समयदेखि चलिरहेको तिब्बत-चीन विवाद समाधान गर्न र तिब्बतको इतिहासबारे कम्युनिष्ट पार्टीको प्रचारलाई रोक्न चीनलाई दलाई लामाका दूतहरूसँग वार्ता गर्न दबाबका लागि अमेरिकी प्रयासहरूलाई बलियो बनाउने उद्देश्यले एक शक्तिशाली कंग्रेसनल समितिले ‘तिब्बत समाधान विधेयक’ पारित गरेको छ।
तिब्बत पुरातन कालदेखि नै चीनको हिस्सा रहेको चिनियाँ दाबीलाई पनि गलत ठानेर खारेज गर्ने विधेयकलाई सदनको विदेश मामिला समितिले सर्वसम्मतिले पारित गरेको थियो।
‘यो विधेयकले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) र तिब्बतका प्रजातान्त्रिक रूपमा निर्वाचित नेताहरूबीच वार्ताको आवश्यकतालाई जोड दिन्छ। कुनै पनि प्रस्तावमा तिब्बती जनताको चाहना र आवाज समावेश हुनुपर्दछ,’ हाउसको विदेश मामिला समितिका अध्यक्ष माइकल म्याकउलले भने।
‘तिब्बतीहरू लोकतन्त्र प्रेमी जनता हुन्, जसले आफ्नो धर्म स्वतन्त्र रूपमा पालन गर्न चाहन्छन् र आफ्नो इच्छालाई संयुक्त राज्य अमेरिकामा स्वीकार गरेका छन्। हामीले उपभोग गरेको स्वतन्त्रता, हामी तिब्बतका जनताले उपभोग गरोस् भन्ने चाहन्छौं,’ म्याकोलले भने।
विधेयक, गत वर्ष कंग्रेसका सदस्य जिम म्याकगभरन र माइकल म्याककल, साथै सिनेटर जेफ मर्क्ले र टोड यंगले पेश गरेको कानूनको संशोधित सदन संस्करणले चिनियाँ सरकारलाई दलाई लामाका दूतहरू वा लोकतान्त्रिक रूपमा निर्वाचित नेताहरूसँग वार्ता पुनः सुरु गर्न दबाब दिनेछ। सन् २०१० देखि वार्ता प्रक्रिया ठप्प छ ।
म्याकोलले सत्तारुढ चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी वा सीसीपीसँग तिब्बतका जनतामाथि दमनको लामो र हिंसात्मक रेकर्ड रहेको बताए।
सन् १९५० को अक्टोबरमा चिनियाँ कम्युनिष्ट सेनाले तिब्बतलाई आफ्नो कब्जामा लिएर हजारौं तिब्बती र भिक्षुहरूलाई मारेको थियो। तिब्बतका जनतामाथि सीसीपीको निरन्तर दमनले अन्ततः दलाई लामालाई भारत भाग्न बाध्य बनायो। यो दमन आजसम्म जारी रहेको उनले बताए ।
चीनले ८८ वर्षीय दलाई लामा कुनै पनि हालतमा धार्मिक व्यक्तित्व मात्र नभएर लामो समयदेखि चीन विरोधी पृथकतावादी गतिविधिमा संलग्न र तिब्बतलाई चीनबाट टुक्राउने प्रयास गर्ने राजनीतिक निर्वासन भएको बताएको छ।
र्याङ्किङ सदस्य ग्रेगरी मीक्सले लामो समयदेखि बेइजिङले तिब्बती जनतालाई दमन गरेको र दलाई लामा र उनका प्रतिनिधिहरूसँग तिब्बत प्रश्नको वार्ताबाट समाधान गर्नका लागि काम गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धतालाई पन्छाएको बताए।
‘तिब्बती जनताको छुट्टै धार्मिक, साँस्कृतिक, भाषिक र ऐतिहासिक पहिचानलाई कमजोर पार्ने बेइजिङद्वारा जारी प्रयासबाट म गहिरो चिन्तित छु… यो एउटा महत्त्वपूर्ण र समयसापेक्ष उपाय हो,’ उनले भने।
