इस्लामावाद । पाकिस्तानको अर्थव्यवस्था क्रूर व्यापारिक समूह – सेनाले नियन्त्रणमा राखेको छ । जसले देशको सम्पूर्ण कुराहरुमा स्वामित्व राख्छ, कारखाना र बेकरीदेखि लिएर खेत जग्गा र गोल्फ कोर्ससम्म सम्पूर्णलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राखेको छ ।
बेलायतस्थित दी स्पेक्टेटरमा इलिओट विल्सनले लेखेका छन्, “६ लाख २० हजार सेना भएको विश्वको सातौं ठूलो फौज भएकोमा पाकिस्तानलाई गर्व गर्छ, तर यसका वरिष्ठ अधिकारीहरूले धेरै अघिदेखि व्यवसायिक कामबाट प्राप्त हुने सुविधाहरु लिइरहेका छन् ।
सन् १९४७ मा स्वतन्त्र भएदेखि सेनाले आफूलाई निरन्तर पाकिस्तानको अर्थतन्त्रमा कब्जा जमाएको छ । अब सेनाले अर्थव्यवस्थामाथिको नियन्त्रणबाट कहिले ब्याक हुन्छ भन्ने केही भन्न सकिने अवस्था छैन ।
कुख्यात आतंकवादी नेता ओसामा बिन लादेनलाई बलूचिस्तानमा लुकिरहेको र पक्राउ गर्न लन्डन र वाशिंगटनको बढ्दो दबाबका बाबजुद पनि इस्लामावादका लडाकू सेना भने गल्फ कोर्स निर्माण गरिरहेका र बढी नाफामूलक उद्यममा ध्यान केन्द्रित थिए ।
विल्सन लेख्छन् कि उनको २००७ को पुस्तक मिलिट्री इंक: पाकिस्तानको मिलिटरी इकोनोमीमा, डा. आयशा सिद्दिकाले त्यतिबेलाका राष्ट्रपति परवेज मुशर्रफको नेतृत्वमा नभएसम्म देशको सैन्य शक्तिको प्रत्येक पक्षमा व्याप् व्यवहारलाई उजागर गरेका थिए ।
मुलुकका नौसैनिक सेनाका पूर्व अनुसन्धानकर्ता डा. सिद्दिकाले सेनाको कुल सम्पत्ति १० अर्ब पाउन्डभन्दा बढी हुने अनुमान गरेका छन् । जुन २००७ मा इस्लामाबादले गरेको प्रत्यक्ष विदेशी लगानीको भन्दा चार गुणा बढी हो । यसबाहेक, सबैभन्दा बढी १०० सैन्य अधिकारीहरुले ३.५ बिलियन पाउन्ड सम्पत्ति जम्मा गरेको अनुमान गरिएको छ ।
पाकिस्तानका धेरै ठूला निगमहरू सेनाले नियन्त्रणमा राखेका छन् । धेरै जसो शक्तिशाली ‘फाउन्डेशन’ को अपारदर्शी सञ्जालले सेनाका कर्मचारीहरूको निवृत्तिभरणको हेरचाहको लागि स्थापना गरेको हो ।
सबैभन्दा ठूलो तीन – फौजी, शाहीन र बहेरिया फाउन्डेशनहरू, क्रमशः सेना, वायुसेना र नौसेनाद्वारा नियन्त्रित, सिमेन्टदेखि अनाज उत्पादनसम्म सबै कुरामा संलग्न १०० भन्दा बढी छुट्टै वाणिज्य संस्थाहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको छ ।
