बेइजिङ । ऐतिहासिक मोडमा आर्थिक महाशक्तिको रूपमा चीनको उदय उल्टो बाटोतर्फ भक्षरहेको पछिल्लो तथ्यांकले देखाएको छ। पछिल्लो आधा शताब्दीको सबैभन्दा ठूलो विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि भएको चीन उल्टो बाटोतर्फ गइरहेको देखाइएको छ।
सन् १९६० र ७० को दशकमा माओ त्सेतुङको नेतृत्वमा स्थिरतापछि, चीनले सन् १९८० को दशकमा विश्वका लागि खुला गर्यो र त्यसपछिका दशकहरूमा आर्थिक वृद्धि उकालो लागेको थियो।
विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा यसको हिस्सा सन् १९९० मा २ प्रतिशतभन्दा कम रहेकोमा सन् २०२१ मा १८.४ प्रतिशतमा झण्डै दश गुणा बढेर गएको छ। अहिलेसम्म कुनै पनि राष्ट्र यति छिटो बढेको थिएन।
त्यसपछि भने उल्टो गति सुरु भयो। सन् २०२२ मा विश्व अर्थतन्त्रमा चीनको अंश अलिकति घट्यो। यो वर्ष १७ प्रतिशतले थप उल्लेखनीय रूपमा संकुचित भएको छ। यो गिरावट सन् १९६० पछिकै सबैभन्दा ठूलो हो।
मुद्रास्फीतिको लागि असंयोजित मापन, जसले राष्ट्रको सापेक्षिक आर्थिक बललाई सही रूपमा कब्जा गर्छ। चीनले १६ औं शताब्दीदेखि १९औँ शताब्दीको प्रारम्भमा विश्व आर्थिक उत्पादनमा आफ्नो हिस्सा एक तिहाइमा पुग्दा आफ्नो साम्राज्यवादी हैसियत पुन: प्राप्त गर्ने लक्ष्य राखेको छ, तर त्यो लक्ष्य पहुँचभन्दा बाहिर जान सक्छ।
चीनको पतनले विश्वलाई पुन: व्यवस्थित गर्न सक्छ। १९९० देखि, विश्व जीडीपीमा चीनको अंश मुख्यतया युरोप र जापानको खर्चमा बढेको छ, जसले विगत दुई वर्षमा उनीहरूको शेयर कम वा कम स्थिर रहेको देखिएको छ। चीनले छोडेको खाली ठाउँ मुख्यतया अमेरिका र अन्य उदीयमान राष्ट्रहरूले भरेका छन्।
यसलाई परिप्रेक्ष्यमा राख्ने हो भने, विश्व अर्थतन्त्र २०२२ र २०३ मा ८ ट्रिलियन डलरले बढेर १०५ ट्रिलियन हुने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसमा चीनले कुनै पनि फाइदा लिने छैन, अमेरिकाले ४५ प्रतिशत र अन्य उदीयमान राष्ट्रहरूको ५० प्रतिशत हिस्सा लिनेछन्। उदीयमान राष्ट्रहरूको लागि आधा लाभ यी पाँच देशहरूबाट मात्र आउनेछ: जसमा भारत, इन्डोनेसिया, मेक्सिको, ब्राजिल र पोल्याण्ड रहेको छन्। यो सम्भावित शक्ति परिवर्तनको एक उल्लेखनीय संकेत हो।
रेन्मिन्बीमा दबाब थप्दै लगानीकर्ताहरूले रेकर्ड गतिमा चीनबाट पैसा निकालिरहेका छन्। विदेशीहरूले तेस्रो त्रैमासिकमा चिनियाँ कारखाना र अन्य परियोजनाहरूमा लगानी १२ अर्ब डलरले कटौती गरे। यसकारण चीनको ओरालो यात्रा सुरु भएको विश्लेषकहरुले बताइरहेका छन्।
