इरानः किन महिलाहरूले हिजाब जलाउन थालेका हुन्? त्यहाँको ‘नैतिकता प्रहरी’ ले के गर्छ?

“म उनीहरू म उनीहरूजस्तो होइन भन्न चाहन्छु। हामीमध्ये धेरै जना अनिवार्य सैन्य सेवा दिन बाध्य सामान्य सिपाही हौँ। मलाई यस्तो काम गर्दा धेरै नराम्रो लाग्छ।”

क्रान्तिपछिको आदेश

इरानी अधिकारीहरूको “खराब हिजाब” अर्थात् टाउकोमा स्कार्फ वा अनिवार्य लगाउनुपर्ने अन्य कपडा गलत तरिकाले लगाउनेहरूविरुद्धको लडाइँ सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिलगत्तै सुरु भएको हो। उक्त लडाइँको प्रमुख उद्देश्य महिलाहरूलाई शालीन ढङ्गमा लुगा लगाउने बनाउनु थियो।

त्यतिबेला धेरै महिलाहरूले त्यसो गरिरहँदा पश्चिम समर्थक शाह मोहम्मद रेजा पहलवीलाई अपदस्थ गर्नुअघि तेहरानको सडकमा मिनिस्कर्ट लगाउने र कपाल नछोपी हिँड्ने चलन सामान्य थियो। प्रायः पश्चिमी लुगा लगाउने उनकी पत्नी फराह आधुनिक महिलाको रूपमा चिनिन्थिन्।

यद्यपि इस्लामिक गणतन्त्र स्थापना भएको केही महिनाभित्रै शाहको नेतृत्वमा स्थापित महिला अधिकारको संरक्षण गर्ने कानुनहरू खारेज हुन थाले।

“यो रातारात भएको निर्णय नभई चरणबद्ध प्रक्रिया थियो,” मानवाधिकारसम्बन्धी अधिवक्ता मेहराङ्गिज करले भनिन्।

ती ७८ वर्षीया अभियानकर्मी हिजाबविरुद्धको पहिलो विरोध प्रदर्शन आयोजना गर्न सहयोग गर्नेमध्ये एक थिइन्।

“क्रान्तिलगत्तै सडकमा पुरुष र महिलाहरू कागजमा बेरिएका टाउको ढाक्ने कपडा महिलाहरूलाई निःशुल्क वितरण गर्दै थिए।”

सन् १९७९ को मार्च महिनामा आन्दोलनको नेतृत्व गर्ने अयातुल्ला रुहोल्लाह खोमेनीले आफ्नो कार्यस्थलमा सबै महिलाहरूलाई हिजाब अनिवार्य हुने र हिजाब नलगाउने महिलालाई “नग्न” ठहर गर्ने बताए।

“उनको भाषणलाई धेरै क्रान्तिकारीहरूले महिलाको टाउकोमा जबरजस्ती हिजाब लगाउने आदेशको रूपमा बुझे,” करले वाशिङ्टन डीसीबाट भनिन्।

“धेरैले रातभरिमै उक्त आदेश लागु हुने ठानेका थिए। त्यसैले धेरै महिलाहरूले तत्काल प्रतिरोध गर्न थाले।”

आदेश दिइएको भोलिपल्ट अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस थियो। त्यस दिन प्रायः महिलासहित एक लाखभन्दा बढी मानिसहरू तेहरानको सडकमा प्रदर्शनका निम्ति भेला भए।

‘हामी रचनात्मक रूपमा प्रस्तुत भयौँ’