को हुन् मिरादेवी दास केवरत ?

चतुर्भुज केवरत 

मिरा देवीदास केवरत मोरङ जिल्लाको सुनवर्षी नगरपालिकाको नवनिर्वाचित उपमेयर हुन् । उपमेयर मिरादेवी आदिवासी केवरत समुदायकी जुझारु महिला हुन् । उनी सुनवर्षीको आदिवासी केवरत समुदायकी प्रथम निर्वाचित महिला हुन् । नेपालमा लोकतान्त्रिक सङ्घीय गणतन्त्र स्थापनापश्चात् स्थानीय तहमा दुइटा निर्वाचन सम्पन्न भए । उनी पहिलोपल्ट नेकपा एमालेका तर्पmबाट उपमेयर पदमा उम्मेदवारी दिएर नेपाली काङ्ग्रेसबाट पराजित भएकी थिइन् । दोस्रो पटकको निर्वाचनमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी एमालेका तर्पmबाट उनी निर्वाचित भएकी हुन् । उपमेयर मिरादेवी केवरतको राजनीतिक लगाव र समर्पण निकै लामो रहेको छ । आप्mनो घरायसी कामलाई व्यवस्थापन गरेर नेकपाको सांगठनिक विस्तारमा उनको उल्लेखनीय योगदान रहेको छ । घरमा आप्mना शिक्षक पति ध्रुवदेव दास केवरत र जेठाजु नारायणलाल दास केवरतका प्रेरणामा आपूm वाम राजनीतिमा संलग्न भएको उनी बताउँछिन् । भरतमोहन अधिकारी, लालबाबु पण्डित, गुरु बराल, विनोद ढकाल, लीलाबल्लभ अधिकारी, ऋषिकेश पोखरेल र नरेश पोखरेललगायतका वामनेताहरूका सहसम्पर्कबाट मिरादेवी दासमा राजनीतिक विचार खारिँदै गएको कुरा उनको अभिमत रहेको छ । मिरादेवी केवरत गाउँठाउँका समस्या समाधान गर्नमा सधैँ अग्रसर रहन्छिन् । उनी मिलनसार हुनुका साथै मितभाषी र मिष्टभाषी पनि छिन् । समाजसेवा र मानवसेवा उनको जीवनको एकमात्र उद्देश्य देखिन्छ । उनी घरायसी कामलाई थाँती राखेर उनी जनसेवाका निम्ति जान्छिन् । यही समाजसेवी भावले उनलाई आज यस पदमा आसीन गराएको हो । समाजमा विकासको कुरा गर्न रुचाउने मिरादेवी केवरत सरल स्वभावकी र अति मिलनसार पनि छिन् । समाजसेवाको सन्दर्भमा उनी केवल मानवताको ख्याल गर्छिन् । समाजसेवाको सन्दर्भमा यो पार्टी अथवा त्यो पार्टीको भेदभाव नगर्नु नै उनको असल पक्ष हो । स्थानीय जनताले मन पराएको उनको सर्वाधिक राम्रो पक्ष यही हो । केवरत जाति, महिला, कथित दलित तथा विपन्न वर्गका निम्ति सदासर्वदा लड्दै आएकी मिरा देवी केवरत साँच्चिकै हक्की स्वभावकी छिन् । उनी जायज कुरामा कसैसँग पनि डराउँदिनन् जोसँग पनि निर्धक्कताका साथ आप्mना विषयवस्तु प्रस्तुत गर्छिन् । उपमेयर केवरतको राजनीतिक आरोह अवरोहबारे थोरै चर्चा गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।
पञ्चायती व्यवस्थाको अन्तिम समयदेखि मिरादेवी केवरत वाम राजनीेतिमा होमिएकी हुन् । वि.सं.२०४५को वाम राजनीति प्रविष्टिदेखि हालसम्म (२०७९)को अनवरत सङ्घर्ष, सांगठनिक लगाव र अहोरात्र जनसेवाले गर्दा आज उनी यस पदमा विजयी हुन् सफल भएकी हुन् । उनी वि.सं.२०४६ सालमा झापा जिल्लाको गोलधाप गाउँ इकाइ कमिटिमा आबद्ध भएर काम गर्न थालेकी हुन् । वि.सं.२०५४ सालमा मिरादेवी दास केवरतका पति ध्रुवदेव दास केवरतले मोरङ जिल्लाको तत्कालीन टकुवा गा.वि.स.बाट नेकपा एमालेका तर्पmबाट अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिएका थिए । उनी ३५ मतले अध्यक्ष पदमा पराजित भएका थिए । पतिको सक्रिय राजनीतिको प्रभाव र छाप मिरादेवी दासमा पर्नु स्वाभाविक देखिन्छ । उनका पति राजनीतिबाट अध्यापन पेसातर्पm केन्द्रित भए । तत्पश्चात् मिरादेवी दास आपूm स्वयम् नेपालको वाम राजनीतिमा सक्रिय भएर लागेको देखिन्छ । वि.सं.२०६३मा सम्पन्न पार्टीको क्षेत्रीय अधिवेशनमा उनी झापाको बनियानीमा पार्टीको क्षेत्रीय सदस्य पदमा अत्यधिक मतले निर्वाचित भइन् । यसबाट उनको राजनीतिक हौसला निकै बढेर गयो । उनी राजनीतिप्रति झन् तल्लीन भएर लागिन् । तत्कालीन समयमा मिरादेवीका पति ध्रवदेव दास केवरत जनजागृति मा.वि. झापामा मा.वि. तहको विज्ञान विषयका शिक्षकका रूपमा कार्यरत थिए । झापाको बसाइ, झापाली वाम बुद्धिजीवीहरूसँगको उठबस र सम्पर्कले मिरादेवी दास केवरतमा वाम राजनीतिप्रति झन् चासो बढेको बताउँछिन् उनी । वि.सं.२०६८ सालमा पति ध्रुवदेव दास केवरतको मोरङ जिल्लामा सरुवा भयो । उनीहरू सपरिवार गृह जिल्ला मोरङ आए । अझ सहज भयो । उनी नेकपा एमाले मोरङ जिल्ला कमिटिको सदस्य पदमा मनोनित भइन् । उनले वि.सं.२०६८देखि २०७८सम्म नेकपा एमाले मोरङ जिल्ला कमिटीअन्तर्गत सचिवालय सदस्यका रूपमा कुशलतापूर्वक पार्टीले दिएको जिम्मेवारी निर्वाह गरिन् । कमरेड मिरादेवी दास केवरत २०६८मा अखिल नेपाल महिला संगठनको सदस्य पदभार ग्रहण गरी निरन्तर अघि बढ्दै गइन् । उनी अ.ने.म.सं.को जिल्ला कमिटी सदस्य हुँदै हाल अ.ने.म.सं.को केन्द्रीय सदस्य भएर नेकपा एमालेका निम्ति अहोरात्र खट्दै आएकी छिन् । पार्टीप्रतिको उनको समर्पण र जुझारु प्रवृत्तिले गर्दा उनमा निरन्तर नेतृत्वदायी क्षमतामा अभिवृद्धि हुँदै गयो । उनमा राजनीतिप्रतिको चासो र जनसेवाको भावना जागृत हुँदै गयो । उनको निजी रुचि, पति र जेठाजुका सहयोगी व्यवहार, तथा पारिवारिक सहयोगका कारण उनी वाम राजनीतिमा निरन्तर सक्रिय रूपमा अघि बढ्दै गइन् । लामो समयको त्याग, समर्पण र अहोरात्रको पार्टीप्रतिको योगदानकै कारण उनी यस पदमा आसीन हुन् सफल भएकी हुन् । उनका जीवनसाथी तथा वाम राजनीतिका प्रथम गुरु पति ध्रवदेव दास विगत पाँच वर्षदेखि रोगले ग्रस्त छन् यद्यपि पतिले पत्नीलाई अगाडि बढाउन खेलेको भूमिका सराहनीय छ । वार्ताका क्रममा मिरादेवी दास केवरत पति ध्रुवदेव दास केवरत, जेठाजु नारायण दास केवरतका साथै मोरङ र झापाका पूर्वोक्त वाम नेताहरूलाई ्आप्mनो राजनीतिक सफलताको श्रेय दिन चाहन्छिन् ।