धनुषा : करीब ७ दशक पुरानो जनकपुरधाम स्थित रामस्वरुप रामसागर बहुमुखी (राराब) क्याम्पसमा धारासायी हुने अवस्थामा पुगेको छ ।
कुनै समयमा १० हजारभन्दा बढी विद्यार्थीले भरिभराउ रहने राराब क्याम्पसमा करीब ७/८ वर्षदेखि विद्यार्थी आभावमा सुनसान देखिन थालिएको छ । हुनत विद्यार्थी अहिले सो क्याम्पसमा तीन हजारको हाराहारीमा छन तर पढाई नै नहुने भएपछि तिनीहरु क्लास नगरी परीक्षा दिन मात्रै आउने गरेका छन ।
जनकपुर अंचलका जिल्लाहरु मात्र नभई ओखलढुंगा, बारा, पर्सा रौतहट, रामेछाप र सिन्धुली लगायतका दर्जनौ जिल्लाका विद्यार्थी डेढ दशक अघिसम्म सो क्याम्पसमा पढन आउने गर्थे । क्याम्पसमा दिनदिनै खस्किदै गएको अवस्थाका कारण “क” वर्गमा रहेका सो क्याम्पस अहिले “ग” वर्गमा झडिसकेको छ ।
यस क्याम्पसबाट पढेकाहरु देशकै उच्च पदसम्म पुगिसकेका छन । देशका चर्चित डाक्टर, इन्जिनियर र मन्त्री सांसद सहितका राजनीतिज्ञ समेत यस क्याम्पसबाट उत्पादन भएका छन । तर सरकरी तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको नितीको आज ती क्याम्पसमा विद्यार्थी हुनुको सट्टा बिरान बनेका छन ।
जनकपुर अंचल मात्र होइन देशकै जेठो क्याम्पस मध्येका एक रहेका करीब ७ दशक लामो इतिहास बोकेका यी राराब क्याम्पस सरकारी निति र कार्यरत प्राध्यापकहरुको कारण धारासायी हुँदै गएको क्याम्पस प्रशासनको आरोप छ ।
ई कागज सँग कुरा गर्दै क्याम्पस प्रमुख प्रदीप प्रसाद साहले भने प्राध्यापक आभाव र सरकारले शिक्षालाई निजीकरण गर्दै गएको कारण आज राराब क्याम्पस दुरावास्थामा पुगेको हो ।
उनले भने क्याम्पस प्रमुख साहले सरकारले शिक्षालाई पनि निजिकरण गर्ने गरेको निर्णय आफ्नै खुट्टामा बञ्चरो हान्ने सरह साबित भएको बताए । प्रवीणता प्रमाण तहलाई उच्च शिक्षाबाट खारेज गर्नु, टियूले विभिन्न संकायको फैकेल्टीहरुलाई प्याकेजिंग सिस्टममा प्राइभेटकरण गरेको कारण पनि राराब लगायतका सरकारी क्याम्पसमा विद्यार्थी अध्यापन गर्न छाडेका हुन ।
जनशक्ति आभाव
प्रमुख साहले भने केही वर्षअघिसम्म यस क्याम्पसमा डेढ सय प्राध्यापकको दरबन्दी थियो, अहिले ८० को संख्यामा झरिसकेका छन । प्राध्यापकहरु अवकाश हुँदै गए तर टियूले त्यो रिक्त स्थानमा पदपूर्ति नगरेको कारण अहिले अधिकांश विषयको प्राध्यापक नै छैनन ।
केही विषयका लागि आंशिक रुपमा प्राइवेटबाट प्राध्यापक हाइयर गरी क्लास संचालन गर्ने प्रयास गरेका छौ तर क्याम्पसको आन्तरिक श्रोत्रले त्यो भार थेग्न गाह्रो छ ।
क्याम्पसमा पोलिटिकल साइन्स विषयमा १ सय विद्यार्थी भर्ना लिई सकिएको छ तर शिक्षक नै छैनन् । त्यस्तैै इतिहास तथा भूगोल विषयका शिक्षक नै छैनन् । नेपाली विषयका लागि १ जना प्राध्यापक मात्रै छन । प्राध्यापक आभावकै कारण दुई वर्षअघिसम्म अध्यापन हुँदै आएको बीएससीआईटी र माइक्रोबायोलोजी संकाय अध्यापन हाल बन्द गरिएको छ ।
क्याम्पसले स्नातक तहमा विज्ञान, वाणिज्य, मानविकी, शिक्षा, कम्युटर, वातावरण विज्ञान लगायतका विषयहरू संचालनमा रहेको छ । त्यस्तै स्नातकोत्तर तर्फ गणित, र्ईपीएम, अंग्रेजी, राजनीति शास्त्र, अर्थशास्त्र, जनसंख्या, सामाजिक विज्ञान, नेपाली, मैथिली लगायतका संकाय सञ्चालनमा छन् । तर प्राध्यापक अभावका कारण कहिले क्लास संचालन हुन्छ त कहिले बन्द हुन्छ ।
क्याम्पस प्रमुख साहले भने ५ वर्ष अगाडीसम्म १ सय ५० भन्दा बढी प्राध्यापकको दरबन्दी थियो तर हाल ८० जनामा सीमित भई सकेको छ । उनका अनुसार आगामी ५ वर्ष भित्रै २५ देखि ३० जना अझै अवकाश प्राप्त हुनेबाला छन् । नयाँ दरबन्दी पूर्ति नभएको कारण आउने समयमा क्याम्पस संचालन गर्न धौ धौ पर्नेछ ।
निजीकरणले समस्या
प्रमुख साहले भने टियू केन्द्रले बीएड, एमएड, एमबीएस संकायलाई निजीकरण गरिदिएपछि समेत यहाँ विद्यार्थी नआई निजी क्याम्पसमा जाने गरेको छ ।
उनले भने एक त विद्यार्थी नै यहाँ आउँदैनन र आएका विद्यार्थीहरुलाई पढाउन प्राध्यापक समेत भेटदैनन किनकी हामी भन्दा राम्रो पैसा निजी क्याम्पस संचालकहरुले ती प्राध्यापकहरुलाई दिइ रहेका छन ।
प्राध्यापकहरु सरकारी नीतिलाई दोषी ठहराई रहँदा पूर्व क्याम्पस प्रमुख नवेन्द्र निधिले प्राध्यापकहरुकै रबैयाका कारण आज राराब क्याम्पसको यस्तो हविगत भएको आरोप लगाएका छन ।
उनले भने राराबका स्थायी प्राध्यापकहरूले आफ्नै निजी क्याम्पस सञ्चालन गरेका छन्, कागजी रुपमा नदेखिएपनि लगानी गरेका छन्,’ निधिले भने,’आफ्नै लगानी भएपछि मोह पलाउनु स्वभाविकै हो । यसमा टियू पनि दोषी छन ।
प्राध्यापकहरूले निजी कलेजमा पढाउनुपूर्व त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्वीकृति लिनुपर्ने प्रावधान छ । क्याम्पसमा घण्टी रहेको समय प्राध्यापकहरू निजी शैक्षिक संस्थामा पढाउन पाउँदैनन् । तर, प्रावधान कार्यान्वयन हुन सकेको छैन् । राराबमा कक्षा लिनुपर्ने समयमा अधिकांश प्राध्यापकहरू निजी शैक्षिक संस्थामा पढाइरहेका हुन्छन् ।
उनका अनुसार टियूको विधान अनुसार सरकारी क्याम्पस भएको ठाउँबाट ५ किलोमीटर भित्र निजी क्याम्पस खोल्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ । तर जनकपुर क्षेत्रमा राराब क्याम्पसको २ किलोमीटर भित्रै करीब एक दर्जन निजी क्याम्पसलाई संचालनको स्वीकृति दिएका छन ।
यावत समस्याका बीच क्याम्पसमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरु व्यवस्थापक पक्षलाई दोषी बताउंछन ।
स्नातक अध्ययनरत विद्यार्थी सुमित साहले भने अहिले त कोरोना महामारीले गर्दा क्लास भइरहेको छैन तर यसअघि पनि कहिलेकाही मात्रै पढाई हुन्छ । कहिले प्राध्यापक छैन त कहिले विद्यार्थी नै छैनन भनी क्लास हुदैन । टियुशनको भरमा मात्र हामीहरु पढदै आएका छौं ।
सरकारीस्तरबाट संरक्षण गरिएन भने निकट भविष्यमै मुलुककै जेठो क्याम्पस मध्येका एक राराब क्याम्पस अस्तित्व गुम्ने निश्चित छ । निजीरकण गरिएका विषयहरुका लागि टियूबाट प्राध्यापक पदपूर्ति गरिएमा पुर्ववत अवस्थामा संचालन हुने र विद्यार्थी संख्या बढन सक्ने विश्वास सम्बन्धित निकायको रहेको छ ।lokpukar
