नयाँ दिल्ली : भारत र नेपालले १८ सय किलोमिटरभन्दा बढीको खुला सिमाना मात्र साझा गर्दैनन्, एक ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध छ । दुबै देशबी ‘रोटी-बेटी’(रोटी र छोरी) सम्बन्ध छ, जसले मानिसहरूलाई सांस्कृतिक र सामाजिक हिसाबमा एकाआपसमा आत्मियतामा बाँधेको छ ।
नेपालका छोरीहरूले भारतको सिक्किम, पश्चिम बंगाल, बिहार, उत्तर प्रदेश र उत्तराखण्डमा विवाह गरेका छन् भने भारतका यी राज्यहरुबाट नेपालमा विवाह गरेर जाने छोरीहरुको संख्यामा पनि उत्तिकै छ ।
भारत-नेपाल सम्बन्धको गहनता यस तथ्यबाट पनि प्रमाणित हुन्छ कि मकर संक्रान्तिको समयमा नेपालका राजाले खिचडी (पोलेन्टा) लाई गुरु गोरखनाथलाई पठाउँथे । त्यो परम्परा आजसम्म जारी छ ।
त्यहाँ थुप्रै संगठनहरू यी ऐतिहासिक सम्बन्धहरूलाई कायम राख्न निरन्तर काम गरिरहेका छन् । नेपाल-भारत मैत्री संघ यस दिशामा काम गर्ने प्रमुख संस्था हो । सन् १९५५ मा भारतका तत्कालीन राष्ट्रपति डा. राधाकृष्णले नेपालको भ्रमण गर्दा यो यस संस्थाको जग बसालेका थिए । सन् १९८१ मा यस संस्थाले आधिकारिक रूपमा दर्ता गरेर काम सुरू गर्यो, जसको प्रमुख कार्यालय काठमाडौंमा छ ।
विगत ४० बर्षदेखि नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध सुदृढीकरणका लागि कार्यरत यस संस्था अझै आफ्नो लक्ष्यमा सक्रियरुपमा लागिरहेको छ ।
श्रीचन्द गुप्ता जो पहिले भैरहवा जिल्लाको सिद्धार्थनगरका हुन् । उनी ४० वर्षदेखि यस संस्थासँग सम्बद्ध छन् । नेपालको बेलहियाका उनी नेपाल-भारत मैत्री संघका अध्यक्ष पनि छन् । उनी भन्छन्, “हाम्रो संगठनले विगत ४० वर्षदेखि नेपाल-भारत सम्बन्ध सुदृढ गर्दै आएको छ । हामी नेपालमा भारतीय नागरिकहरूको हेरचाह गर्न काम गरिरहेका छौं ।”
नेपालमा सांस्कृतिक सम्बन्ध सुदृढ पार्न भारतमा अन्य धेरै सामाजिक संस्था कार्यरत छन् । गोरखपुरमा अवस्थित भारत मित्रता समाज २००२ मा स्थापित भएको थियो जसमा भारतका नेपाली जनतालाई सहयोग पुर्याइरहेको छ ।
भारत नेपाल फ्रेन्डशिप सोसाइटीका अध्यक्ष अनिल गुप्ताले भने, “संगठन सावधान छ कि कुनै पनि नेपाली भाइहरूलाई भारतमा कुनै समस्या नपरोस् । यस संस्थाले समय समयमा नेपाल र भारतका बुद्धिजीवीहरुसँग बैठक पनि गर्छ, जसमा भारत-नेपाल सम्बन्धको बारेमा छलफल हुन्छ ।”
स्थानीय राजनीतिज्ञ सन्तोष पाण्डेले भने, “भारत-नेपाल सम्बन्ध बेटी-रोटीसँग सम्बन्धित छ। यदि दुई देशबीच सीमा नाघेको भए संस्कृतिमा समानताका कारण नेपाल र भारतबीचको भिन्नता छुट्न गाह्रो हुने थियो। ”
पाण्डेले नेपालमा जुनसुकै आर्थिक आर्थिक विकास देखिएको छ त्यसमा भारतको ठूलो सहयोग रहेकोसमेत बताए । “मेरो विचारमा, भारत नेपालको यस पृथ्वीको उत्पत्तिसँग सम्बन्ध थियो, जसलाई कसैले पनि अस्वीकार गर्न सक्दैन,” उनले भने ।
